Veel verantwoordelijkheden als kind: hoe beïnvloedt dat je volwassen leven?
Veel verantwoordelijkheden als kind: hoe beïnvloedt dat je volwassen leven?

Als een kind verantwoordelijkheden van de ouders overneemt, noemen wij dat parentificatie. Op zich is dat niet zo erg. Bij gezonde parentificatie gaat het om passend geven, oftewel om geven vanuit de kindrol. Een kind kan bijvoorbeeld zijn/haar ouders troosten, of tijdelijk voor ze zorgen en kan er zelf vaardigheden door ontwikkelen.

Maar deze situatie moet wel tijdelijke aard zijn, ouders moeten het kind als kind blijven zien en waardering en erkenning tonen voor de verantwoordelijkheden die het kind op zich neemt. Ook is het belangrijk dat een kind tijd en energie heeft om dingen te doen die bij het kind zijn horen en die nodig zijn om te ontwikkeling naar een gezonde volwassene. Denk aan: spelen en naar school gaan.  

Als er niet aan deze voorwaarde wordt voldaan kan dit problemen opleveren, die zelfs terug komen in het volwassen leven. 

Vormen van parentificatie

Er zijn verschillende vormen waarin het kind uiting kan geven aan parentificatie.

  • Het zorgende kind: zorgende kinderen nemen huishoudelijke taken op zich, zorgen voor broertjes en zusjes en/of zijn vaak de (enige) gesprekspartner voor de ouder. Ze zijn aardig, meegaand en behulpzaam. Het kind is geneigd om niet bij andere kinderen te spelen of kinderen mee naar huis te nemen om te spelen. Daarmee willen ze de ouders ontlasten, of juist tijd vrijmaken om voor de ouder te kunnen zorgen.
  • Het kind dat kind moet blijven: indien kinderen aanvoelen dat ouders moeite hebben met de overgang van thuis wonen naar het verlaten van het ouderlijk huis, dragen ze zorg voor de ouders door niet volwassen te worden. Op deze manier blijven zij klein en kunnen ouders hun ouderrol blijven vervullen.
  • De zondebok: deze rol ontstaat in een gezin waar spanningen heersen, meestal tussen ouders. Het kind heeft als doel om het gezin bij elkaar te houden, door bijvoorbeeld lastig te zijn. De aandacht wordt van de relationele spanningen tussen ouders verlegd naar het negatieve gedrag van het kind. Vaak wordt dit gedrag van het kind niet gezien als een vorm van geven aan de ouders. Sterker nog; het kind krijgt heel vaak de schuld.
  • Het brave kind: deze vorm wordt ook wel het perfecte kind genoemd. Deze kinderen hebben voelsprieten gekregen voor de verwachtingen van de ouders. Ze gedragen zich in de buitenwereld op een manier zoals de ouders willen dat zij zich zouden moeten gedragen. Ouders zijn vaak trots op deze kinderen en uiten hun waardering in eerste instantie meer voor wat deze kinderen ‘presteren’ en minder voor wie ze ‘zijn’.

Doorbreken van je kindrol als volwassen mens: stappenplan

Als je last hebt van je kindrol in het volwassen leven, dan kan je dit in een aantal stappen verminderen:

  1. Word je bewust van je gevoel en je eigen behoeften Neem de tijd om aandacht te besteden aan je eigen gevoel, zoals blijheid, boosheid, bang zijn en verdrietig zijn. 
  2. Als deze bewustwording van je gevoelens nog lastig is, kun je activiteiten ondernemen die kunnen helpen om met je gevoel in contact te komen. Voorbeelden hiervan zijn creatieve hobby’s, dansen, plezier maken en boeken lezen.
  3. Zodra je in contact bent met je gevoel, haal je een situatie voor de geest, bijvoorbeeld een situatie op je werk en ga na wat je gevoel je wil vertellen. Bedenk vervolgens wat je normaliter vanuit automatisme zou willen doen in die situatie. Zou deze actie echt jouw verantwoordelijkheid zijn? Waarom doe je dat? Is het omdat jij de opdracht hebt gekregen, of doet niemand anders deze klus? Of uit degene die de klus zou moeten doen zich hulpeloos en vragend?
  4. Als je tot de conclusie komt dat de klus niet (helemaal) jouw verantwoordelijkheid is kun je het bespreken met iemand die je vertrouwt. Met een sparringpartner word je duidelijker wat bij jou hoort en wat niet. Bespreek met die sparringpartner ook wat je zou kunnen doen om jouw inzet in evenwicht te brengen met jouw verantwoordelijkheden en mogelijkheden. 
  5. Als je goed voor jezelf bent, merk je eerder wanneer je dingen voor anderen doet die ten koste gaan van jezelf.  Bouw in je dagelijks leven momenten van rust- en ontspanning in en activiteiten die fijn voor je zijn, zoals hobby’s, koken of andere activiteiten waar je blij van wordt. Deze rust-ontspanningsmomenten kunnen bijvoorbeeld rustig wandelen in de natuur zijn. 
  6. Als het je uiteindelijk wel lukt om niet meer vanuit automatisme anderen te helpen, heb je meer keuze wie en wanneer je helpt. 
Tags: volwassen
Share this post! If this post was insightful for you, share it with your loved ones so that they can better understand what you are going through.
Deel dit artikel! Als dit artikel voor jou inzichtelijk was, deel het dan met je omgeving - laten we het samen hebben over mentale gezondheid.
Share on twitter
Share on facebook
Share on google
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Did you think this article was useful? Let us know

Vind je dit artikel waardevol? Laat het ons weten

Anne-Marie van der Klugt

Hi! Ik ben Anne-Marie, psycholoog bij NiceDay. Door middel van NiceDay wil ik effectieve laagdrempelige hulp bieden. Daarnaast verken ik soms de wereld als stewardess. Ik kom graag met je in contact om samen de reis naar herstel te beginnen!

Related Posts

Gerelateerde berichten

Heb je een vraag? Onze professionals en ervaringsdeskundigen staan voor je klaar.

Ask your question to a professional or former client!