Wat is angst? Angst is een emotie die je helpt te reageren op dreigend gevaar. Deze reactie is belangrijk en het beschermt je tegen het mogelijke gevaar. Bij een angstreactie komt het stofje adrenaline vrij in je hersenen die ervoor zorgt dat je kan vechten of vluchten. Bij sommige mensen kan het zijn dat angst een overheersende rol gaat spelen: je wordt bang voor dingen die niet ‘gevaarlijk’ zijn en je lichaam reageert hierop met een angstreactie. Je gedachten maken deze situaties gevaarlijk, waardoor je deze gaat vermijden. Door deze situaties te vermijden, blijf je angstig.

Kenmerken van angst kunnen zijn (niet alle kenmerken gelden voor iedereen):

  • Veel piekeren terwijl hier geen directe reden voor is.
  • Lange tijd angstige en gespannen gevoelens hebben.
  • Het optreden van lichamelijke reacties zoals: zweten, trillen en duizeligheid.
  • Vermijden van situaties of plekken waar jij je niet fijn voelt
  • Bang zijn om controle te verliezen en hierdoor handelingen opnieuw uitvoeren.
  • Voortdurend bang zijn om ziek te worden.
  • Vaak terugdenken aan nare gebeurtenissen/situaties.

Vermijding

Als je situaties gaat vermijden, word je op dat moment niet geconfronteerd met je angstgevoelens. Het kan dan op de korte termijn fijn voelen, omdat je geen angst ervaart als je de situaties vermijdt, maar helaas werkt dit op lange termijn averechts. Door deze situaties te vermijden, bevestig je aan jezelf dat de angst dan inderdaad niet optreedt, en dat is prettig. Je zult op deze manier niet met je angst leren omgaan. Op het moment dat je angstige situaties opzoekt en hiermee leert om te gaan, zul je merken dat de angstgevoelens steeds minder zullen worden en deze niet reëel meer zijn. In de behandeling van angststoornissen speelt het tegengaan van vermijding en het opzoeken van spannende situaties een centrale rol.  

Veiligheidsgedrag

Veiligheidsgedragingen zijn gedragingen die je hanteert om de angst of spanning die je op dat moment ervaart te verminderen. Zij geven je een veilig gevoel, maar zij leren je ook dat je zonder dit gedrag de angst niet kan verminderen. Op de lange termijn heeft het inzetten van veiligheidsgedrag dus een averechtse werking. In de behandeling van angststoornissen zul je jouw veiligheidsgedrag gaan verminderen.

Voorbeelden van veiligheidsgedrag:

  • Telefoon in je hand als je naar buiten gaat
  • Flesje water meenemen
  • Alleen nog maar met je partner naar de supermarkt gaan
  • Alleen op een rustig moment naar de sportschool
  • Naar de grond kijken
  • Medicatie innemen voor een spannende situatie
  • Je haar voor je gezicht dragen
  • Je hartslag controleren aan pols of hals
  • Je op de achtergrond houden
  • Veel make-up dragen
  • Kalmeringstabletjes meenemen
  • Altijd het telefoonnummer van je dokter bij je hebben

Samen met je behandelaar ga je kijken welke vormen van veiligheidsgedrag jij gebruikt. Herken je er al een paar?

Bron: Keijsers, G. P. J., Van Minnen, A., Verbraak, M., Hoogduin, C. A. L. & Emmelkamp, P., (2017). Protocollaire behandelingen voor volwassenen met psychische klachten.

Continue reading about

Heb je vragen hierover? Stel je vraag aan je eigen professional. Geen verbinding met een professional? Stel je vraag hier

Heb je een vraag? Onze professionals en ervaringsdeskundigen staan voor je klaar.