Soms heb je medicijnen nodig om lichamelijk of psychisch gezond te blijven. Ieder medicijn heeft bijwerkingen. Maar, er zijn enkele medicijnen die ook invloed hebben op je seksleven; ze kunnen seksuele problemen veroorzaken waar je voor het gebruik van de medicatie misschien nog nooit last van hebt gehad. Dit kan ontzettend vervelend zijn en een grote impact hebben op je (seks)leven. In deze blog geef ik tips en bespreek ik de bijwerkingen van medicatie en je seksleven.

Soorten medicatie

Er zijn dus bepaalde medicijnen die als bijwerking een groot effect hebben op je seksleven, denk aan een verminderd verlangen, een erectie of opwindingsstoornis, een geremde ejaculatie of bijvoorbeeld een orgasmestoornis.

Een voorbeeld van zo’n medicijn is Antidepressiva. Deze kunnen bijvoorbeeld als bijwerking hebben dat je minder zin hebt in seks. In dit artikel kun je meer lezen over antidepressiva en het effect van somberheid op je seksleven. Een ander voorbeeld zijn bloeddrukverlagers; die kunnen zorgen voor erectieproblemen. Niet alle medicatie heeft als bijwerking seksuele problemen, maar bij de volgende medicijnen kun je last krijgen van seksuele bijwerkingen. Dat wil dus niet zeggen dat je deze ook altijd krijgt. 

  • Antihypertensiva (medicijnen tegen een te hoge bloeddruk);
  • Antidepressiva;
  • Anti- epileptica;
  • Antipsychotica;
  • Cholesterol verlagers;
  • Digoxine;
  • Hormonen;
  • Maagszuurremmers;
  • Prostaatmiddelen;
  • Anti retrovirale middelen (bv. Bij HIV).

Wat is de oorzaak?

Het is soms moeilijk vast te stellen wat nu de echte oorzaak is van de seksuele problemen: de ziekte waarvoor de medicatie wordt gebruikt, het geneesmiddel zelf of de cliënt die op zijn/haar eigen manier op de ziekte en het geneesmiddel reageert. Dat het medicijn de oorzaak is van de seksuele problemen is het meest waarschijnlijk wanneer:

  • De bijwerking vrij snel na de start van de therapie is opgetreden én de seksuele stoornis vóór de therapie niet aanwezig was;
  • Het probleem stopt na staken van het geneesmiddel én het probleem weer begint na starten van het geneesmiddel.

Wat kun je doen?

Voor sommige mensen wegen de voordelen van het medicijn niet op tegen de bijwerkingen op seksueel gebied, waardoor ze ervoor kiezen de medicatie niet meer te gebruiken. Maar, in plaats van helemaal te stoppen met de medicatie-inname zijn er ook andere manieren om je probleem aan te pakken:

  • Erkennen en bespreken van het probleem

Het is belangrijk om te weten dat het om een bijwerking gaat; nadat je stopt met de medicatie verdwijnt de klacht. Probeer erover te praten met je geliefden en de voorschrijver van de medicatie en voorkom dat je hier in je eentje mee rondloopt.

  • Wachten op spontaan herstel

Het lichaam kan zich uiteindelijk ook aanpassen aan de invloed van het medicijn, waardoor bijwerkingen kunnen verminderen of zelfs verdwijnen.

  • Verlagen van de dosis

Iedereen reageert verschillend op bepaalde medicatie. Sommige mensen  ervaren zelfs geen seksuele bijwerking bij meer dan de normale dosis, waar anderen al bij een lage

dosis last krijgen van seksuele bijwerkingen. Bespreek met je dokter of je eventueel de dosis van je medicatie kan verlagen om de problemen te verhelpen.

  • Overstappen naar een ander medicijn

Je kunt ook overwegen om over te stappen naar een ander medicijn. Het alternatieve middel moet wel even goede eigenschappen en minder seksuele bijwerkingen hebben. Ook is het belangrijk dat wanneer je overstapt naar een ander middel,  dit heel geleidelijk, of met een wash-out periode gebeurt. In een wash-out periode wordt het vorige middel eerst afgebouwd, totdat het helemaal uit het lichaam verdwenen is. Daarna kun je beginnen met het nieuwe medicijn.

  • Toevoegen van andere medicatie aan de bestaande medicatie

Is het belangrijk dat je de medicatie toch blijft gebruiken, maar blijf je last houden van de bijwerkingen? Dan kun je denken aan het toevoegen van medicatie. Een voorbeeld hiervan is het innemen van erectie versterkende middelen (bijvoorbeeld: viagra). Deze middelen zorgen ervoor dat wanneer je seksueel opgewonden bent, het bloed langer in de penis blijft, waardoor het effect van de erectie versterkt wordt. Zo kun je de medicatie blijven gebruiken, maar de vervelende bijwerkingen tegengaan.

  • Seksuologische begeleiding

Breng je seksleven zelf ter sprake bij degene die de medicatie aan jou voorgeschreven heeft; ook als dat nog niet ter sprake gekomen is. Mogelijks kan je samen met een seksuologisch hulpverlener of een klinisch seksuoloog kijken naar aanvaardbare praktische oplossingen voor jou (en je partner). Soms kan er ook worden gezocht naar lichamelijke oplossingen of alternatieven.

Praat erover

Heb jij last van seksuele bijwerkingen van je medicatie? Praat er dan over! Daarnaast kun je bovenstaande opties proberen om de problemen te verhelpen, of ermee om te gaan. 

De paddenstoelen schieten omhoog en het wordt eerder donker: het is herfst! Die donkere dagen doen niet iedereen goed; licht heeft namelijk een grote invloed op je stemming. Wie voelt zich na de donkere wintermaanden niet vrolijk en opgepept wanneer je eindelijk weer wat zonnige lentedagen in de buitenlucht hebt doorgebracht? In deze blog geef ik je tips over wat jij tegen een winterdip kunt doen. Zo kom jij de donkere wintermaanden energiek door!

Winterdepressie

Tijdens donkere herfst- en winterdagen krijgt een aanzienlijk aantal mensen last van een zogenoemde “winterdepressie”, ook wel Winterblues of Seasonal Affective Disorder (SAD) genoemd. Zo’n 3-10% van de mensen (waarvan de meerderheid vrouw) krijgt door de verminderde blootstelling aan (fel) buitenlicht klachten als huilerigheid en prikkelbaarheid, besluiteloosheid en onzekerheid, moeheid, verminderde spierkracht en verminderd initiatief, slaap- en eetproblemen (bijvoorbeeld neiging tot snoepen) en gewichtstoename. Alleen even de bureaulamp aan doen, werkt dan niet. 

De oorzaak 

De oorzaak van een winterdepressie is vaak het gebrek aan licht. Je ogen communiceren via je hersenen met een ‘innerlijke klok’. Onze hersenen herkennen namelijk de spectrale samenstelling van natuurlijk licht. In de ochtend en het begin van de middag overheerst de blauwe lichtkleur. Aan het eind van de middag en in de avond overheerst de rode kleur. Daarna wordt het donker.

Invloed op je hormonen

De dagelijkse overgang van licht naar donker beïnvloedt de hoeveelheid cortisol en melatonine dat ons lichaam aanmaakt. Dit zijn de hormonen die ons dag en nacht ritme regelen. Het cortisolniveau in je lichaam reageert op de blauwe lichtkleur. Cortisol geeft je energie, maar reguleert ook je alertheid en concentratie. Het zogenaamde slaaphormoon melatonine reageert op de rode lichtkleur. De hoeveelheid melatonine in je lichaam neemt toe vanaf het moment dat het gaat schemeren. De kleur van het licht en de intensiteit bepalen dus ons gevoel, energieniveau en gedrag.

Behandeling

Een winterdepressie is meestal geen echte depressie, maar een milde vorm ervan. Een winterdepressie noemen we daarom ook wel een ‘winterdipje’ of ‘winterblues’. Sommige mensen hebben echter zulke hevige klachten dat zij wel degelijk last hebben van een winterdepressie. Er zijn verschillende behandelingen voor de verschillende soorten depressies. Bij een winterdepressie helpt lichttherapie vaak erg goed. 

Wat kun je zelf doen?

Niet alleen mensen die bijvoorbeeld op kantoor werken komen (te) weinig buiten. Zeker wanneer het vroeg donker is, het weer slecht en we veel thuiswerken, spenderen we veel tijd binnenshuis. Maar, dat binnenblijven is niet zo gezond en kan dus een vervelende winterdip veroorzaken. Om dat tegen te gaan kunt je de volgende dingen doen:

  • Ga elke ochtend tussen 8 en 9 uur een half uurtje naar buiten. Er zit dan relatief veel ‘blauw’ in het licht. Blauw licht remt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine.
  • Ga rond lunchtijd even naar buiten.
  • Werkt je binnen, ga dan zo dicht mogelijk bij het raam zitten.
  • Je kunt de verlichting in huis sterker maken, dit kan met speciale daglichtlampen.
  • Het doet je humeur goed om in de winter (wanneer mogelijk) lekker een paar dagen naar een zonnige bestemming te gaan.
  • Blijf ook met slecht weer niet altijd binnen zitten. Activiteiten buitenshuis zoals sporten of bewegen gaan een winterdip tegen.
  • Eet gezond en slik multivitamine als aanvulling
  • Pak de fiets in plaats van de auto
  • Zorg dat je voldoende slaap krijgt.

Hulp bij een winterdip

Merk je dat je, ondanks deze tips, toch last blijft hebben van een winterdip? Bespreek het met je behandelaar, vraag je huisarts om hulp of klik hier om te zien hoe je aan de slag kunt via NiceDay. 

In mijn vorige blog heb ik uitgelegd wat antidepressiva precies is en zoals beloofd ga ik in deze blog verder in op het stoppen met antidepressiva. Hoe pak je het stoppen aan en waar moet je op letten? De volgende tien tips kunnen je hier mogelijk bij helpen:

1. Zet de voor- en nadelen op een rijtje

Als je wil stoppen met antidepressiva, stel jezelf eens de volgende vragen:

Waarom denk ik na over het stoppen met antidepressiva?

– Hoe goed hebben de antidepressiva geholpen?

– Heb ik (veel) last van bijwerkingen?

– Wat zijn andere voor- en nadelen voor mij?

2. Praat erover met je omgeving

Het is niet altijd makkelijk om met je omgeving over je antidepressivagebruik te praten, maar dat maakt het niet minder belangrijk. Mensen die dicht bij je staan zien vaak goed hoe het écht met je gaat. Ondanks dat ze zelf misschien een mening over antidepressiva hebben, willen ze vooral dat het goed met je gaat. Probeer dus inzicht te krijgen in hoe je partner, kinderen en goede vrienden aankijken tegen je antidepressivagebruik. Hebben ze bijvoorbeeld eerder gezien dat afbouwen niet lukte, of hebben ze van dichtbij meegemaakt dat antidepressiva wel of niet goed hielpen? Deze informatie kan je helpen bij je beslissing. 

3. Maak onderscheid tussen feiten en fabels over antidepressiva

Om een goede beslissing over het stoppen met antidepressiva maken, moet je je verdiepen in de feiten. Als je de feiten en fabels weet te onderscheiden, kun je een goede beslissing maken. Ga op zoek naar betrouwbare bronnen en onafhankelijke websites en praat erover met je behandelaar of dokter. Een goede bron is bijvoorbeeld de website van thuisarts. 

4. Stop om de juiste redenen

Bijna iedereen die antidepressiva (heeft) gebruikt kent het stemmetje dat af en toe de kop opsteekt: “Waarom kan je het niet zelf? Ben ik zwak omdat ik antidepressiva gebruik?”. Het is een groot misverstand dat het gebruik van antidepressiva de makkelijke oplossing is. Laat jezelf dus niet beïnvloeden door deze negatieve gedachten wanneer je overweegt te stoppen. 

5. Kies het goede moment

Kies het juiste moment om te stoppen met antidepressiva. Het is niet verstandig om met antidepressiva te stoppen tijdens een stressvolle periode, wanneer er weinig stabiliteit is in je leven. Denk bijvoorbeeld aan een scheiding, relatieproblemen, stress op het werk, of grote financiële zorgen. Probeer dan eerst in rustiger vaarwater te komen, voordat je aan afbouwen begint. Ook is het niet verstandig om af te bouwen als je nog veel last hebt van klachten zoals somberheid of angst hebt. Wacht op een moment wanneer je je stabiel voelt en rust in je leven hebt.

6. Weet wat je kan verwachten

Overleg het altijd met je arts wanneer je overweegt te stoppen. Daarnaast is het belangrijk dat je weet wat je kan verwachten. De meest voorkomende misvatting over antidepressiva is dat ze verslavend zijn en leiden tot afhankelijkheid. Wel kun je wanneer je stopt met antidepressiva last krijgen van ontwenningsverschijnselen Niet iedereen krijgt hiermee te maken: ongeveer 20-40% van de mensen.

De meest voorkomende ontwenningsverschijnselen zijn griepachtige verschijnselen, zoals spierpijn, misselijkheid, hoofdpijn, zweten, moeheid en duizeligheid. Je kunt ook last krijgen van prikkelbaarheid, slaapproblemen, angst en stemmingswisselingen. De klachten treden meestal een aantal dagen na de dosisverlaging op en duren ongeveer 1 tot 4 weken. Ontwenningsverschijnselen zijn natuurlijk erg vervelend, maar dat betekent niet dat het stoppen met antidepressiva altijd moeizaam gaat of dat stoppen onmogelijk is. Dit is voor iedereen verschillend. Belangrijk is ook om je te beseffen dat ontwenningsverschijnselen iets anders zijn dan een terugval. 

7. Maak een goed afbouwplan

Als je wil stoppen met je antidepressiva is een goed afbouwplan heel belangrijk. Bij zo’n belangrijk onderwerp moet je niets aan het toeval overlaten. Zorg ervoor dat je goed voorbereid bent en bespreek dit plan met je huisarts, psychiater of verpleegkundig specialist GGZ. Die zal rekening houden met het soort medicijn wat je gebruikt, de duur van de behandeling, de hoogte van de dosering en natuurlijk met je eigen voorkeur en eventuele eerdere ervaringen met stoppen.

8. Neem de tijd

Dit kan niet genoeg benadrukt worden: neem de tijd voor het afbouwen van antidepressiva. Leg geen druk op jezelf om in een bepaalde tijd te stoppen, maar gun jezelf de ruimte om dit te doen op je eigen tempo. 

9. Druppels of taperingstrips kunnen helpen

Soms lukt het niet om alleen met een goed afbouwplan en duidelijke afspraken te stoppen met antidepressiva, bijvoorbeeld wanneer je veel last hebt van ontwenningsverschijnselen. In dat geval kan een ‘normale’ afbouw met pillen lastig zijn. Gelukkig zijn sommige antidepressiva ook in druppelvorm of taperingstrips beschikbaar, waarmee het makkelijker is om langzaam aan af te bouwen.

Probeer niet ten koste van alles te stoppen

Als het niet lukt om te stoppen, of als het antidepressivum dat je slikt je leven eigenlijk veel waardevoller maakt, dan is één van de mogelijkheden om het te blijven gebruiken. Sluit deze mogelijkheid niet uit omdat je denkt dat dit zo hoort. Vooral geldt: als je overweegt te stoppen met antidepressiva, bespreek dit dan altijd met je psychiater, verpleegkundig specialist GGZ of huisarts.

Misschien heb je er weleens van gehoord: antidepressiva. De naam geeft je misschien wel een idee, maar wat is het, waar wordt het voor gebruikt en hoe lang kun je het gebruiken. Lees er meer over in deze blog.

Wat zijn antidepressiva?

Antidepressiva zijn medicijnen die worden ingezet om depressieve klachten te verminderen en worden toegediend in de vorm van tabletten, capsules of vloeibare vorm. Antidepressiva herstellen het evenwicht van bepaalde stofjes (neurotransmitters) in je hersenen. Ze hebben effect op de neurotransmitters serotonine en noradrenaline, die betrokken zijn bij de regulatie van stemming en emoties. Uit onderzoek blijkt dat een tekort aan deze twee neurotransmitters o.a. kan leiden tot depressieve klachten. Wat precies de oorzaak is van zo’n tekort is daarentegen een stuk complexer. Meerdere factoren, waaronder genetische-, sociale- en omgevingsfactoren spelen hierbij een rol.

Een steuntje in de rug

Antidepressiva zijn geen wondermedicijnen die een depressie, of depressieve klachten kunnen genezen. Een depressie heeft zelden maar één zuivere oorzaak, laat staan één biologische die je makkelijk verhelpt met een medicijn. Je kunt antidepressiva daarom beter beschouwen als een steuntje in de rug. Ze worden ingezet om je klachten te verminderen, zodat je weer meer energie hebt om met andere gebieden in je leven aan de slag te gaan. Vaak worden antidepressiva daarom ook voorgeschreven in combinatie met therapie, waarin je kan werken aan de achterliggende oorzaken van jouw klachten.

Hoe snel heeft het effect?

Houd er rekening mee dat het een aantal weken kan duren voordat je effect van de antidepressiva kunt verwachten. Uit onderzoek is gebleken dat het meeste effect optreedt tussen de derde en zesde week van de behandeling. Als er in de eerste vier weken zelfs niet de geringste verbetering is opgetreden, heeft het weinig zin om de behandeling met hetzelfde antidepressivum te continueren. Het kan dan wel zinvol zijn om een ander soort antidepressivum te proberen.

Hoe lang gebruik je antidepressiva?

Nadat je hersteld bent van een depressie door middel van therapie en medicatie, krijg je vaak het advies om nog zes maanden tot één jaar met antidepressiva door te gaan. Dit is belangrijk om te voorkomen dat de depressie terugkomt.

Medicatie voor een langere periode op de juiste manier innemen, hoe pak je dat aan?

Het is moeilijker dan veel mensen denken om langere tijd medicijnen volgens voorschrift in te nemen. Dit is zeker zo wanneer de klachten al enige tijd verdwenen zijn en het advies toch is om de medicijnen nog door te gebruiken. Het helpt om het medicijngebruik in te passen in je dagelijkse routine, door ze bijvoorbeeld altijd bij de avondmaaltijd of het tandenpoetsen in te nemen.

Wanneer en hoe kun je stoppen met het gebruik van antidepressiva?

Als het de eerste keer is dat je een depressie hebt, kan de dosis 6 maanden nadat je bent hersteld voorzichtig worden verlaagd. Heb je al eerder een depressie gehad dan houdt men gewoonlijk een termijn van 12 maanden aan. Maar, het afbouwen van antidepressiva is maatwerk. Er zijn geen vaste regels voor behalve dat het geleidelijk moet gebeuren. 

Wil je meer weten over het stoppen met antidepressiva? In mijn volgende blog geef ik je tien tips die je hier mogelijk bij helpen.

Er bestaan veel misvattingen over depressies. Lees er meer over in deze blog

 

Als je last hebt van een ziekteangststoornis (beter bekend als hypochondrie) ben je constant bang om een ernstige ziekte zoals kanker te krijgen. Allerlei gewone lichamelijke verschijnselen zoals een kramp, steek, bultje of jeuk, worden als een bevestiging gezien dat er iets mis is en zijn reden voor angst en paniek. Gewone ziektesymptomen zoals hoofdpijn, keelpijn, spierpijn of hoesten worden al snel ingeschat als ernstige of zelfs dodelijke aandoeningen. Ook na een bezoek aan de huisarts, om de lichamelijke klachten na te laten kijken, blijft de angst voor een ernstige ziekte aanwezig. Mensen met een ziekteangststoornis gaan op zoek naar geruststelling, maar vinden die vaak niet. Dit kan de angst voor een ernstige ziekte in stand houden of juist versterken.

Ziekteangst herkennen

Je herkent ziekteangst aan:

  • grote aandacht voor lichamelijke klachten
  • piekeren over of constant bezig zijn met een mogelijke aandoening (langer dan 6 maanden)
  • het vermijden of juist dwangmatig opzoeken van informatie over ziekten
  • veel tijd kwijt zijn met controleren van je lichaam en eventuele preventieve gedragingen, zoals handen wassen, het mijden van zieke mensen of ziekenhuizen
  • het vaak bezoeken van de huisarts, het niet geloven van de conclusie van de arts of de arts vermijden uit angst voor de diagnose. Daarnaast kan er ook gevraagd worden om uitgebreid specialistisch lichamelijke onderzoek, zoals scans en zelfs operaties
  • de effecten of gevolgen van een daadwerkelijke ziekte overdrijven

Symptomen

Op momenten dat de angst voor een ziekte overheerst en een paniekaanval ontstaat, ervaar je deze klachten:

  • hartkloppingen
  • benauwdheid 
  • tintelingen of een doof gevoel 
  • een droge mond, misselijkheid, maagklachten, braken of diarree
  • hoofdpijn, rood worden, flauwvallen
  • het gevoel niet meer te weten wie of waar je bent
  • het gevoel dat je de controle over jezelf verliest, gek wordt of doodgaat

Paniekaanvallen horen tot de belangrijkste symptomen van een ziekteangststoornis. Het probleem is echter dat deze ‘gewone’ panieksymptomen op hun beurt weer aangezien kunnen worden voor symptomen van een ernstige ziekte. Ziekteangst gaat vaak samen met gevoelens van somberheid of depressie. Mensen voelen zich moedeloos of machteloos. Ze gaan van het ergste uit, hoewel ze dat zelden durven uit te spreken.

Waar komt ziekteangst vandaan? 

In sommige families komen angststoornissen vaker voor, waarom is niet duidelijk. Erfelijkheid lijkt een rol te spelen, maar de manier waarop iemand met angstgevoelens en lichamelijke klachten omgaat, lijkt voor een deel ook aangeleerd. Opvoeding en ervaringen uit het verleden spelen hierbij een rol.

Hoe wordt ziekteangst behandeld?

Een ziekteangststoornis kan behandeld worden met cognitieve gedragstherapie, een bewezen effectieve behandeling. Ruim twee derde van de mensen met een ziekteangststoornis heeft baat bij deze behandeling, al dan niet gecombineerd met medicijnen. Het accent tijdens een behandeling ligt op confrontatie met de lichamelijke verschijnselen, zonder controles uit te voeren of geruststelling te vragen.

Therapie kan ook nog bestaan uit:

  • ontspannings- en ademhalingstechnieken
  • leren relativeren van ziektegedachten
  • leren en lezen over de aandoening, zelfhulpliteratuur
  • voorlichtingsbijeenkomsten

NiceDay

Ben of ken jij iemand die voortdurend in de angst leeft om een ernstige of levensbedreigende ziekte te krijgen? Vraag je huisarts dan om advies of voor een verwijsbrief. Of klik hier voor meer informatie over een online behandeling via NiceDay, bij verschillende GGZ-instellingen.

Meer lezen over ziekteangst? Neem een kijkje in onze bibliotheken.